Bài giảng Đại cương bệnh học thủy sản - Chương 3: Quản lý sức khỏe thủy sản (Aquatic animal health management) - Đỗ Thị Hòa
NHỮNG CĂN ĐÁNH GIÁ SỨC KHỎE ĐVTS
Căn cứ vào trạng thái hoạt động
Căn cứ vào màu sắc của mang
Căn cứ vào màu sắc cơ thể
Căn cứ vào đường ruột của vật nuôi
Căn cứ vào vỏ, cơ của vật nuôi
Căn cứ tỷ lệ giũa đầu thân và đuôi
CÁC MÔ HÌNH SINH THÁI BỆNH
MÔ HÌNH BÁNH XE
1. YẾU TỐ NỘI SINH
2. YẾU TỐ NGOẠI SINH
G. GEN DI TRUYỀN
A. YẾU TỐ SINH VẬT HỌC
B. YẾU TỐ MT LÝ- HÓA HỌC
C. YẾU TỐ XÃ HÔI- CHĂM SÓC
P. TÁC NHÂN GÂY BỆNH
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Đại cương bệnh học thủy sản - Chương 3: Quản lý sức khỏe thủy sản (Aquatic animal health management) - Đỗ Thị Hòa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Đại cương bệnh học thủy sản - Chương 3: Quản lý sức khỏe thủy sản (Aquatic animal health management) - Đỗ Thị Hòa
![Bài giảng Đại cương bệnh học thủy sản - Chương 3: Quản lý sức khỏe thủy sản (Aquatic animal health management) - Đỗ Thị Hòa Bài giảng Đại cương bệnh học thủy sản - Chương 3: Quản lý sức khỏe thủy sản (Aquatic animal health management) - Đỗ Thị Hòa](https://s1.giaotrinh.net/axd2p7kygnhv4l3y/thumb/2024/01/08/bai-giang-dai-cuong-benh-hoc-thuy-san-chuong-3-quan-ly-suc-k_LUJDjJJVbF.jpg)
Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 1 CHương3: QUẢN LÝ SỨC KHỎE THỦY SẢN (Aquatic Animal Health Management) Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 2 khái niệm về công tác quản lý sức khỏe QUẢN LÝ SỨC KHỎE ĐỘNG VẬT THỦY SẢN CÁC NHÀ QUẢN LÝ CÁC NHÀ KHOA HỌCCÁC DOANH NGHIỆP NGƯỜI TRỰC TiẾP NTTS Ở ĐỊA PHƯƠNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 3 TÌNH HÌNH NC & QUẢN LÝ BỆNH Ở ĐVTS CÁC ĐỐI TƯỢNG NUÔI THỦY SẢN CẦN QUẢN LÝ Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 4 TÌNH HÌNH NC & QUẢN LÝ BỆNH Ở ĐVTS Bệnh do virus Bệnh do vi khuẩn Bệnh do nấm KS Bệnh do ký sinh trùng Bệnh do dinh dưỡng Bệnh do môi trường CÁC LOẠI BỆNH CẦN QUẢN LÝ Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 5 HỆ THỐNG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS Ở VIỆT NAM BỘ NÔNG NGHIỆP &PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CỤC THÚ Y CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU TS I, II & III CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÓ NC VỀ BỆNH THUỶ SẢN CHI CỤC NUÔI CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRUNG TÂM KHUYẾN NGƯ Ở CÁC TỈNH CÁC PHÒNG THÍ NGHIỆM BỆNH TS CÁC NHÀ KHOA HỌC BỆNH TS PHÒNG TN BỆNH CỦA ĐỘNG VẬT TS CÁC GIÁO VIÊN & KT VIÊN NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH TS CÁC TRẠM KIỂM DỊCH TS CÁC TRANG TRẠI NTTS CÁC TRANG TRẠI NTTS CHI CỤC THUS Y CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 6 CƠ SỞ ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG SỨC KHỎE ĐVTS NHỮNG CĂN ĐÁNH GIÁ SỨC KHỎE ĐVTS Căn cứ vào trạng thái hoạt động Căn cứ vào màu sắc của mang Căn cứ vào màu sắc cơ thể Căn cứ vào vỏ, cơ của vật nuôi Căn cứ vào đường ruột của vật nuôi Căn cứ tỷ lệ giũa đầu thân và đuôi Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 7 NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN GÂY BỆNH NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH LÀ TÁC NHÂN GÂY BỆNH XÂM NHẬP ĐÚNG ĐƯỜNG CÓ ĐỘC LỰC CAO ĐỂ CHIẾN THẮNG HTMD MẬT ĐỘ TNGB CHỦNG LOẠI MÔI TRƯỜNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 8 ĐIỀU KIỆN GÂY BỆNH SỨC ĐỀ KHÁNG CỦAVẬT NUÔI ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG ĐIỀU KIỆN GÂY BỆNH Ở ĐỘNG VẬT THỦY SẢN Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 9 CÁC MÔ HÌNH SINH THÁI BỆNH MÔ HÌNH TAM GIÁC VẬT CHỦ MÔI TRƯỜNG TÁC NHÂN GB Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 10 CÁC MÔ HÌNH SINH THÁI BỆNH MÔ HÌNH MẠNG (Của bệnh đốm trắng –WSSVD) CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI CÁC YẾU TỐ BÊN TRONG CHỦNG LOẠI- LOÀI GIAI ĐOẠN PT ỨC CHẾ BỆNH KÍCH THÍCH BÊNH VIRUS WSSV NHIỆT ĐỘ THẤP PH CAO VÀ DAO Đ SỐC ĐỘ MẶN MÔI TRƯỜNG THÍCH HỢP, Ổn định DINH DƯỠNG CÂN BẰNG BỆNH WSSVD Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 11 CÁC MÔ HÌNH SINH THÁI BỆNH MÔ HÌNH BÁNH XE G 1 A B C 2 1. YẾU TỐ NỘI SINH 2. YẾU TỐ NGOẠI SINH G. GEN DI TRUYỀN A. YẾU TỐ SINH VẬT HỌC B. YẾU TỐ MT LÝ- HÓA HỌC C. YẾU TỐ XÃ HÔI- CHĂM SÓC P. TÁC NHÂN GÂY BỆNH P Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 12 SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA ĐVTS ĐỘNG VẬT THỦY SẢN RÀO CHẮN NGOẠI BIÊN RÀO CHẮN TẾ BÀO RÀO CHẮN DỊCH THỂ Da, vẩy, vỏ kitin, vỏ đá vôi, niêm mặc ruột, Vai trò thực bào của tế bào máu Vai trò diệt tế bào lạ của tế bào có tính độc tự nhiên Vai trò bao vây tạo kén Thể dịch dạng protein hoạt hóa C; Enzym phân hủy và chất gây ngưng kết Kháng thể BẢO VỆ CƠ THỂ ĐVTS CÁC LOẠI RÀO CHẮN MIỄN DỊCH CỦA ĐVTS Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 13 RÀO CHẮN NGOẠI BIÊN HỆ THỐNG MIẾN DỊCH Ở GIÁP XÁC RÀO CHẮN TẾ BÀO RÀO CHẮN DỊCH THỂ VỎ KI TIN; NIÊM MẠC RUỘT THỰC BÀO CỦA TẾ BÀO MÁU TẾ BÀO GIẾT TỰ NHIÊN BAO VÂY TẠO KÉN KHẢ NĂNG ĐÔNG MẮU RẤT NHANH PROTEIN HOẠT HÓA PHẢN ỨNG PHENOL HÓA Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 14 HỆ THỐNG MIẾN DỊCH Ở CÁ XƯƠNG RÀO CHẮN NGOẠI BIÊN RÀO CHẮN TẾ BÀO RÀO CHẮN DỊCH THỂ DA, VẨY, NIÊM MẠC RUỘT THỰC BÀO CỦA BẠCH CẦU TẾ BÀO GIẾT TỰ NHIÊN BAO VÂY TẠO KÉN HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC ENZYM CÁC CHẤT GÂY NGƯNG KẾT KHÁNG THỂ . Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 15 SỰ GIỐNG VÀ KHÁC NHAU CỦA 2 HỆ THỐNG MIỄN DỊCH MIỄN DỊCH TỰ NHIÊN Phản ứng ngay tức thời khi có kháng nguyên xâm nhập Không có tính đặc hiệu với từng kháng nguyên Không có khả năng ghi nhớ cấu trúc của kháng nguyên MIỄN DỊCH ĐẶC HIỆU Phản ứng chậm hơn, cần khoảng thời gian mới có đáp ứng MD Có khả năng nhận biết và phản ứng lựa chọn, ưu tiên khả năng ghi nhớ cấu trúc kháng nguyên, có đáp ứng nhắc lại nhanh và mạnh hơn lần đầu Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 16 HỆ THỐNG MIỄN DỊCH CỦA CÁ VÀ GIÁP XÁC Có 2 hệ thống miễn dịch 1. Hệ thống miễn dịch tự nhiên 2. Hệ thống miễn dịch đặc hiệu Chỉ có 1 hệ thống miễn dịch 1. Hệ thống miễn dịch tự nhiên Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 17 NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG VÀ BỆNH MÔI TRƯỜNG MÔI TRƯỜNG LÀ TÁC NHÂN GÂY BỆNH MÔI TRƯỜNG KÍCH THÍCH HOẶC KÌM HÃM TNGB MÔI TRƯỜNG LÀM TĂNG HAY GIẢM SỨC ĐỀ KHÁNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 18 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC ĐỀ KHÁNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC ĐỀ KHÁNG Bản chất của vât nuôi Vấn để dinh dưỡng Tính trạng sốc Lạm dụng kháng sinh và hóa chất Ion kim loại nặng Các bua hydro thơm Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 19 TIÊU DiỆT VÀ NGĂN CHĂN TNGB QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THÍCH HỢP VÀ ỔN ĐỊNH NÂNG CAO SỨC KHỎE CỦA ĐVTS TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG SỨC KHỎE VẬT NUÔI NGUYÊN NHÂN VÀ ĐiỀU KiỆN BÙNG PHÁT BỆNH Ở ĐỘNG VẬT THỦY SẢN CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ QUẢN LÝ BỆNH Ở ĐVTS D = P + H + (E)2 1 2 3 Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 20 CÁC BIỆN PHÁP CẦN THIẾT ĐỂ NÂNG CAO SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA ĐVTS DINH DƯỠNG VÀ THỨC ĂN CHỌN GIÓNG VÀ LAI TẠO CHỐNG HIỆN TƯỢNG CẬN HUYẾT PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ VACCINE CHỐNG HIỆN TƯỢNG CẬN HUYẾT HẠN CHẾ DÙNG KHÁNG SINH VÀ HÓA CHẤT QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THÍCH HỢP ỔN ĐỊNH Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 21 VAI TRÒ CỦA VACCINE KHÔNG GÂY KHÁNG THUỐC ÍT ĐỂ LẠI DƯ LƯỢNG TRONG CƠ THỂ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG ĐÁNG KỂ DỄ SỬ DỤNG KHẢ NĂNG PHÒNG BỆNH RẤT CAO ÍT ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHỎE VẬT NUÔI PHÒNG NHIỀUBỆNH KHÁC NHAU HIỆU QUẢ CỦA VACCINE Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 22 VẤN ĐỀ DÙNG VACCINE TRONG NTTS Ở VIỆT NAM TẠI SAO CHƯA CÓ VACCINE CHO NUÔI CÁ Ở ViỆT NAM CƠ QUAN QUẢN LÝ CHƯA QUAN TÂM CÔNG NGHỆ VACCINE CHO CÁ Ở ViỆT NAM CHẬM TỪ NĂM 1990- 2002 CHỦ YẾU QUAN TÂM ĐÊN TÔM NHẬN THỨC VỀ VAI TRÒ CỦA VACCINE CỦA NGƯỜI NUÔI CÒN THẤP Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 23 ĐẢM BẢO CÂN BẰNG DINH DƯỠNG ĐỂ TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA VẬT NUÔI Thành phần dinh dưỡng của ĐVTS Chất đạm Chất béo Các bon hydrrate Vitamin Khoáng Chất béo không no Vitamin C Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 24 ĐẢM BẢO CÂN BẰNG DINH DƯỠNG ĐỂ TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA VẬT NUÔI ĐẢM BẢO DINH DƯỠNG Biện pháp Quán lý vĩ mô Biện pháp Quán lý vi mô Quản lý thị trường Thức ăn N. cứu Nhu cầu dinh dưỡng Cơ sở thức ăn tự nhien Chất lượng thức ăn tổng hợp Đảm bảo nhu cầu về vitamin Nghiên cứu Sản xuất Thức ăn Tổng hợp Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 25 VAI TRÒ CỦA VITAMIN C LÀM TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA ĐVTS VAI TRÒ CỦA VITAMIN CChống quá trình Oxy hóa các Tế bào máu Tạo nên acid của mật Vững chắc thành mạch máu Là thành phần của các enzym Tổng hợp Corticosteroid Tăng khả năng Chống chịu LIÊN QUAN ĐẾ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ SỨC ĐỀ KHÁNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 26 VAI TRÒ CỦA VITAMIN C LÀM TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA ĐVTS L Ascorbyl- 2 Monophosphate Acide Ascorbic nguyên chất PO3 CH2OH- CHOH- CH- CHO= CHO- C=O O PO3 CH2OH- CHOH- CH- CHO= CHO- C=O O Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 27 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS MÔI TRƯỜNG TÁC NHÂN GÂY BỆNH VẬT NUÔI Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 28 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS MÔI TRƯỜNG Gây các bệnh do MT Làm giảm sức đề kháng của ĐVTS Làm tăng sức đề kháng của ĐVTS Có thể kích thích PT. TNGB Có thể kìm hãm sự Phát Triển quần thể của TNGB Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 29 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CÁC BiỆN PHÁP Ở TẦM VỸ MÔ CÁC BiỆN PHÁP Ở TẦM VI MÔ Quy hoạch Vùng nuôi Xác định Mùa vụ nuôi Công tác dự báo Giải quyết Nguồn chất Thải từ NTTS Duy trì các chỉ số của MT t/hợp Hạn chế kháng sinh Hóa chất Ưu tiên Các Sp Công NSH Đa dạng sinh học Áp dụng các Mô hình nuôi Khác nhau Giảm ô nhiễm kữu cơ Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 30 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS Quy hoạch vùng nuôi hợp ý Điều tra tự nhiên, chất đất, chất nước Kế hoạch phát triển sản xuất của địa phương Điều kiện sinh thái cần thiết của vật nuôi nào đó Khí hậu thuỷ văn của từng vùng Hoạt động kinh tế tổng thể của địa phương Nguồn con giống TS của địa phương Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 31 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG QUẢN LÝ SỨC KHOẺ ĐVTS GIẢM STRESS TỪ MÔI TRƯỜNG ổn định sự PT của vi tảo Ổn định pH Ổn định DO Ổn định độ mặn Nuôi với mật độ thích hợp Kiểm soát ượng chất hữu cơ trong ao Kiểm soát lượng khí độc NH3 H2S Duy trì một độ sâu cần thiếtTĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 32 Qu¶n lý t¸c nh©n g©y bÖnh Theo bố mẹ hoặc con giống Theo thức ăn dùng để nuôi ĐVTS Theo nguồn nước cấp vào ao Theo các sinh vật là KCTG hay sinh vật mang mầm bệnh Theo các dụng cụ dùng trong NTTS Tác nhân có thể tồn tại ngay trong ao, bể Theo xuất nhập khẩu ĐVTS sống Theo các lô hàng đông lạnh Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 33 Qu¶n lý t¸c nh©n g©y bÖnh QUẢN LÝ TÁC NHÂN GÂY BỆNHBiỆN PHÁP QUẢN LÝ TẦM VỸ MÔ BiỆN PHÁP QUẢN LÝ TẦM VI MÔ KIỂM DỊCH TS NHẬP KHÂU GiỐNG KIỂM SOẤT Ổ DỊCH KIỂM SOẤT THỨC ĂN NÂNG CAO Ý THỨC CỘNG ĐỒNG SÁT TRÙNG NGUỒN NƯỚC KiỂM TRA GiỐNG, BỐ, MẸ SÁT TRÙNG AO, BỂ DiỆT TNGB Ở CÁC AO BỊ BỆNH DiỆT SV LÀ KCTG, SV MANGTNGB TRÁNH DÒ RỈ BỜ AO Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 34 Qu¶n lý t¸c nh©n g©y bÖnh Diệt trùng ở nguồn nước và ao, bể Bằng phương pháp vật lý Bằng phương pháp hoá học Bằng phương pháp sinh thái Bằng phương pháp sinh học Kết hợp phương pháp vật lý và hoá học Phương pháp cơ học Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 35 Qu¶n lý t¸c nh©n g©y bÖnh CÁC PHƯƠNG PHÁP SÁT TRÙNG P2 VẬT LÝ P2 HÓA HỌCP2 SINH THÁI P2 SINH HỌC Phơi Nắng Lắng Lọc Độ mặn Nhiệt Độ Độ sâu Dùng hóa chất để diệt trùng Dùng sinh vật để tiêu diệt TNGB Sức khỏe Vật nuôi Diệt các SV có lợi Diệt các SV không Gây hại Sức khỏe Người Nuôi TS Tác động Môi trường Vét chất thải Võ Chí Thuần 49bh PGS.TS Đỗ Thị Hòa 36 Qu¶n lý t¸c nh©n g©y bÖnh PHƯƠNG PHÁP KÌM HÃM SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TNGBPHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ VỸ MÔ PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ VI MÔ Bao vây Cô lập, tiêu diệt ổ dịch Phát triển công nghệ Vaccine Cho NTTS Phát triển công nghệ Sinh học Cho NTTS Dùng phương Pháp sinh Học Dùng Phương Pháp Sinh thái Dùng Phương Pháp hóa học Dùng phương Pháp cơ học
File đính kèm:
bai_giang_dai_cuong_benh_hoc_thuy_san_chuong_3_quan_ly_suc_k.pdf