Bài giảng Lịch sử hành chính Nhà nước Việt Nam - Chương 3: Hành chính nước ta từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV (Nhà Hồ)

Nhà Hồ (1400 - 1407)

 

Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400.

 

1.Hồ Quý Ly (1400-1401) 

 

2.Hồ Hán Thương (1401-1407)

 

•Hồ Quý Ly (1400)

 

Niên-hiệu: Thánh Nguyên

 

Quý Ly làm vua chưa được một năm, muốn bắt chước tục nhà Trần, nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương rồi làm Thái Thượng Hoàng để cùng coi việc nước.

 

•Hồ Hán Thương (1401 - 1407)

 

Niên hiệu: Thiệu Thành (1401 - 1402)

Khai Đại (1403 - 1407)

 

•Nhà Hồ là triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi vua Hồ Quý Ly lên ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi vua Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7 năm. Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400.

 

•Nét nổi bật cải cách tiền giấy

 

•Tiền giấy được phát hành lần đầu tiên năm 1396 dưới thời vua Trần Thuận Tông, tuy nhiên người quyết định khi đó có lẽ là Hồ Quý Ly. Sau này, trong thời đại của mình, nhà Hồ đã có một số cải cách về hành chính, kinh tế, xã hội như: làm sổ hộ tịch, hạn chế gia nô, lập kho dự trữ thóc gạo, định lại quan chế và hình luật, thuế và tô ruộng, di dân khẩn hoang, lập cơ quan chăm sóc y tế v.v

ppt 33 trang Bích Ngọc 03/01/2024 500
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Lịch sử hành chính Nhà nước Việt Nam - Chương 3: Hành chính nước ta từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV (Nhà Hồ)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Lịch sử hành chính Nhà nước Việt Nam - Chương 3: Hành chính nước ta từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV (Nhà Hồ)

Bài giảng Lịch sử hành chính Nhà nước Việt Nam - Chương 3: Hành chính nước ta từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV (Nhà Hồ)
Phần thứ hai 
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC THỜI KỲ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN QUỐC GIA PHONG KIẾN 
Hành chính Nhà nước thời nhà HỒ 
Nhà Hồ (1400 - 1407) 
Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400. 
Nhà Hồ (1400 - 1407) 
Hồ Quý Ly (1400-1401)   
Hồ Hán Thương (1401-1407) 
Từ năm 1400 
Đến năm 1407 
Thời Nhà Hồ 
Quốc hiệu Đại Ngu 
Kinh đô 
AN TÔN (TÂY ĐÔ) 
(VĨNH LỘC – THANH HÓA) 
Thời Nhà Hồ (1400 - 1407) 
CN 
Thăng long 
Thành Đông Đô Lộ 
Đại Cồ Việt  
Đại Việt 
Lý Thái Tổ 
(1010-1028) 
Thành 
Lý ThánhTông 
(1054-1072) 
HỒ QUÝ LY 
(1400-1407) 
Đại Ngu 
Hồ Quý Ly (1400) 
 Niên-hiệu : Thánh Nguyên  Quý Ly làm vua chưa được một năm , muốn bắt chước tục nhà Trần , nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương rồi làm Thái Thượng Hoàng để cùng coi việc nước . 
Hồ Hán Thương (1401 - 1407) 
 Niên hiệu : Thiệu Thành (1401 - 1402)  Khai Đại (1403 - 1407) 
Nhà Hồ là triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam , bắt đầu khi vua Hồ Quý Ly lên ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi vua Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7 năm . Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400. 
Nét nổi bật cải cách tiền giấy 
Tiền giấy được phát hành lần đầu tiên năm 1396 dưới thời vua Trần Thuận Tông , tuy nhiên người quyết định khi đó có lẽ là Hồ Quý Ly . Sau này , trong thời đại của mình , nhà Hồ đã có một số cải cách về hành chính , kinh tế , xã hội như : làm sổ hộ tịch , hạn chế gia nô , lập kho dự trữ thóc gạo , định lại quan chế và hình luật , thuế và tô ruộng , di dân khẩn hoang , lập cơ quan chăm sóc y tế v.v 
Nét nổi bật cải cách tiền giấy 
Tuy nhiên , các cải cách của nhà Hồ hầu như không giành được thành công , do những thủ đoạn mà Hồ Quý Ly đã làm để lên ngôi khiến dân chúng xa lánh nhà Hồ . 
Hành chính 
Dưới triều Hồ Hán Thương , năm 1401 đã cho làm sổ hộ tịch trong cả nước , lập phép hạn chế gia nô . Năm 1403 , di dân không có ruộng đến Thăng Hoa ( vùng đất mới thu được sau khi Chiêm Thành dâng nộp năm 1402, gồm 4 châu Thăng , Hoa , Tư , Nghĩa tức là đất các huyện Thăng Bình , Tam Kỳ , Quế Sơn , Duy Xuyên thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay, huyện Bình Sơn , Sơn Tịnh , Tư Nghĩa , Mộ Đức , Đức Phổ thuộc tỉnh Quảng Ngãi ngày nay). Cùng năm đặt Quảng tế ( cơ quan coi về mặt y tế ). 
Luật pháp 
Cuối năm 1401, định quan chế và hình luật nhà nước Đại Ngu . Sử sách không nói rõ là nhà Hồ đã sửa đổi như thế nào so với thời trước của nhà Trần . 
Nhà Hồ lại sửa hình luật , và đặt ra y tỳ để coi việc thuốc thang . 
Chính sách Kinh tế 
Năm 1396 , tháng 4, bắt đầu phát tiền giấy Thông bảo hội sao . Cứ 1 quan tiền đồng đổi lấy 1 quan 2 tiền giấy . Cấm tuyệt tiền đồng , không được chứa lén ( giấu diếm ), tiêu vụng , tất cả thu hết về kho Ngao Trì ở kinh thành và trị sở các xứ . Kẻ nào vi phạm cũng bị trị tội như làm tiền giả . 
Chính sách Kinh tế 
Thể thức tiền giấy : tờ 10 đồng vẽ rồng , tờ 30 đồng vẽ sóng , tờ 1 tiền vẽ mây , tờ 2 tiền vẽ rùa , tờ 3 tiền vẽ lân , tờ 5 tiền vẽ phượng , tờ 1 quan vẽ rồng . Kẻ làm tiền giả bị tội chết , ruộng đất , tài sản tịch thu . 
Chính sách Kinh tế 
Về việc này , nhiều sử gia có những đánh giá rất khác nhau . Có người cho rằng Hồ Quý Ly cần thu đồng để đúc vũ khí . Cũng có người đánh giá cao cải cách tiền giấy của Hồ Quý Ly tuy rằng nó đã thất bại . Sau này , Hồ Nguyên Trừng là một chuyên gia rất giỏi trong đúc súng thần công . 
Chính sách Kinh tế 
Việc đổi tiền được thực hiện trước khi nhà Hồ được chính thức thành lập ( 1400 ). Về mặt phân loại theo thời gian , sự việc này đáng lẽ viết tại lịch sử nhà Trần , nhưng nó được chép lại ở đây là do nó có lẽ là một trong các cải cách của Hồ Quý Ly . 
Chính sách Thuế 
 Những thuyền đi buôn bán đều phải chịu thuế cả . Những thuyền hạng nhất mỗi chiếc phải 5 quan , hạng nhì 4 quan , hạng ba 3 quan . 
Chính sách Thuế 
Thuế điền thì ngày trước nhà Trần đánh thuế ruộng tư mỗi mẫu ba thăng thóc , ruộng dâu mỗi mẫu hoặc 9 quan , hoặc 7 quan . Thuế đinh thì mỗi người phải đóng 3 quan . Nay nhà Hồ định lại : ruộng tư điền thì phải đóng 5 thăng ; còn ruộng dâu thì chia ra làm 3 hạng : hạng nhất 5 quan , hạng nhì 4 quan , hạng ba 3 quan . 
Chính sách Thuế 
Thuế đinh thì lấy ruộng làm ngạch : ai có 2 mẫu 6 sào trở lên thì phải đóng 3 quan , ai có kém số ấy được giảm bớt , ai không có ruộng , và những người cô nhi quả phụ thì được tha thuế . 
Ngoại giao 
Quan hệ của nhà Hồ với nhà Minh ở Trung Quốc và Chiêm Thành lúc bấy giờ khá phức tạp . Nhà Minh sau khi thống nhất Trung Quốc năm 1368 bắt đầu có ý định nhòm ngó xuống phương nam . Trên mặt trận này , nhà Hồ đã phải nhún nhường hết mức , thậm chí năm 1405 đã phải cắt 59 thôn ở Lộc Châu ( tỉnh Lạng Sơn ngày nay) để mong tránh được họa binh đao nhưng cuối cùng cũng không tránh khỏi họa xâm lăng của nhà Minh năm 1406 . 
Ngoại giao 
Đối với Chiêm Thành , quan hệ vẫn là giữa nước lớn ( Đại Ngu ) và nước nhỏ ( Chiêm Thành ). Trong suốt thời kỳ đầu (1400-1403) nhà Hồ liên tục đem quân tấn công Chiêm Thành và đã mở mang được lãnh thổ tới tận tỉnh Quảng Ngãi ngày nay. 
Việc Học Hành 
Việc học hành , thi cử đều sửa sang lại , lấy toán học đặt thêm ra một trường nữa , nghĩa là trong những khoa thi , có đặt thêm ra một kỳ thi toán pháp . Còn những cách thi , thì những người đã đỗ hương thi , sang năm sau phải vào bộ Lễ thi lại , ai đỗ thì mới được tuyển bổ , rồi qua năm sau nữa thì lại thi hội , bấy giờ có đỗ , thì mới được là Thái Học Sinh . 
Hệ thống thi cử 
Năm 1404, Hồ Hán Thương định thể thức thi chọn nhân tài : Cứ tháng 8 năm trước thi hương , ai đỗ thì được miễn tuyển bổ ; lại tháng 8 năm sau thi hội , ai đỗ thì thi bổ thái học sinh . Rồi năm sau nữa lại bắt đầu thi hương như hai năm trước . 
Hệ thống thi cử 
Phép thi phỏng theo lối văn tự ba trường của nhà Nguyên nhưng chia làm 4 kỳ , lại có kỳ thi viết chữ và thi toán , thành ra 5 kỳ . Quan nhân , người làm trò , kẻ phạm tội đều không được dự bổ . 
Việc thi cử 
Đầu hổ bằng gốm dùng để trang trí trong thời nhà Hồ . 
Việc thi cử 
Tháng 8 năm 1400, Hồ Quý Ly mở khoa thi thái học sinh . Lấy đỗ Lưu Thúc Kiệm , Nguyễn Trãi , Lý Tử Tấn , Vũ Mộng Nguyên , Hoàng Hiến , Nguyễn Thành v.v gồm 20 người . 
Việc thi cử 
Tháng 8 năm 1405, Hồ Hán Thương sai bộ Lễ thi chọn nhân tài , đỗ được 170 người . Lấy Hồ Ngạn , Lê Củng Thần sung làm thái học sinh lý hành ; Cù Xương Triều và 5 người khác sung làm Tư Thiện đường học sinh . 
Tôn giáo 
Nhà Hồ không tôn sùng đạo Phật như trước mà tôn trọng Nho giáo hơn . Cho nên năm 1396, theo lời Hồ Quý Ly, vua Trần Thuận Tông đã xuống chiếu sa thải các tăng đạo chưa đến 50 tuổi trở xuống , bắt phải hoàn tục . Lại thi những người thông hiểu kinh giáo , ai đỗ thì cho làm Đường đầu thủ ( Tăng đường đầu mục ), tri cung , tri quán , tri tự , còn thì cho làm kẻ hầu của người tu hành . 
Nhà Minh đánh họ Hồ . 
Họ Hồ bị bắt . 
Nhà Hồ chỉ làm vua được từ năm canh thìn (1400) đến năm đinh hợi (1407), kể vừa 7 năm thì mất . 
Thuộc Nhà Minh (1414 - 1427) 
	1. Việc chính trị nhà Minh 2. Việc tế tự 3. Cách ăn mặc 4. Sự học hành 5. Việc trạm dịch 6. Việc binh lính 7. Phép hộ thiếp và hoàng sách 8. Việc thuế má 9. Việc sưu dịch 10. Quan lại 
Lê Lợi Khởi Nghĩa ở Lam Sơn 
	 Từ khi nhà Minh sang cai trị An Nam, dân ta phải khổ nhục trăm đường , tiếng oan không kêu ra được , lòng tức giận ngấm nghía ở trong tâm can, chỉ mong mỏi ra cho khỏi đống than lửa . May lúc ấy có một đấng anh hùng nổi lên , kéo cờ nghĩa để chống với giặc Minh , trong 10 năm ấy lại được giang sơn cũ , và xây đắp lại nền độc lập cho nước Nam. 
Hành chính Nhà nước thời nhà LÊ 

File đính kèm:

  • pptbai_giang_lich_su_hanh_chinh_nha_nuoc_viet_nam_chuong_3_hanh.ppt